Maandagavond 8 Mei organiseerde de Boerderijenstichting in het Dorpshuis te Sint Jansklooster een bijeenkomst voor bewoners van historische boerderijen in het Land van Vollenhove. De belangstelling was groot. Er moesten heel wat stoelen bijgesleept worden om de meer dan 50 belangstellenden een plek te geven.

Voorzitter Heike van Blom zette de historie en de doelstellingen van de Boerderijenstichting (tot voor kort de Werkgroep Agrarisch Erfgoed) uiteen en gaf kort aan wat er in het eerste jaar zoal aan werk verricht is.

Arco Lassche legde aan de hand van dia’s uit hoe hij en andere vrijwilligers de historie van karakteristieke boerderijen in Land Veno reconstrueren met behulp van kadastergegevens, notarisakten, oude kaarten en foto’s, bouwdossiers in het gemeentearchief en gesprekken met (oud-)bewoners van de betreffende boerderij. Op basis van deze gegevens wordt dan een beschrijving gemaakt, die na OK van de huidige bewoners, met foto’s en tekeningen in de Boerderijenbeeldbank wordt gezet op de website van de Boerderijenstichting (www.boerderijenlandvollenhove.nl). Er zijn inmiddels meer dan 30 boerderijen beschreven, waarvan er nu 24 op de website te bekijken zijn. Neem contact op als u aanvullingen of correcties op deze beschrijvingen hebt of graag uw boerderij ook wilt laten beschrijven (contact@boerderijenlandvollenhove.nl).

Han Damsté liet vervolgens de inhoud van deze prachtige website zien: naast de boerderijen beeldbank bevat de website uitvoerige en mooi geïllustreerde informatie over diverse onderwerpen: de diverse typen boerderijen in het Land van Vollenhove, de inrichting van het boerenerf vroeger en nu, en veel informatie over het onderhoud, verbouwen en verduurzamen van boerderijen.

Vervolgens bespraken de deelnemers in groepen twee centrale vragen:
1.   Wat zijn de belangrijkste problemen waar je tegen aanloopt bij het onderhouden en verbeteren van een oude boerderij?
2. Hoe kan de Boerderijenstichting de bewoners bij de oplossing van deze problemen ondersteunen?

Na de pauze gaf Henk de Zeeuw een overzicht van de antwoorden die op beide vragen naar voren waren gekomen.
De belangrijkste problemen bleken te zijn:

• Veel boerderijen hebben problemen met verzakkende funderingen en optrekkend vocht
• Het behoud van het rietendak is een dure zaak (en helemaal als de steenmarters er huis houden)
• De energietransitie is bij een historische boerderij geen eenvoudige zaak:
  grote volumes en geen spouw, dus veel kosten isolatie en verwarming en angst of de grote investeringen wel terugverdiend kunnen worden; Ook twijfels of het aangerade warmtesysteem wel zal voldoen. Het is soms ook moeilijk om het behoud van de historische elementen te combineren met de gewenste energiebesparing of alleen tegen grote extra kosten.
• Boerderijen zijn vaak groot en oud wat het in goede staat houden en verduurzamen erg duur maakt. Waar voor rijksmonumenten subsidies bestaan, is er voor de vele karakteristieke boerderijen weinig steun. Er zou meer steun moeten zijn voor behoud van rietendaken, structurele reparaties (bijv. aan fundering en het vierkant werk) en verduurzaming.
• Soms maken gemeentelijke regels gewenste oplossingen onmogelijk (bijvoorbeeld voor dubbele bewoning of herbestemming, zonnecellen op een rietgedekte boerderij of op landbouwgrond). Vóóroverleg en een goed onderbouwde aanvraag hebben vaak wel positieve invloed op de goedkeuring.
• De brandverzekering is soms een probleem bijvoorbeeld bij een gedeelde boerderij.
• Gebrek aan informatie (technische oplossingen, wettelijke regelingen, vakmensen)
• Veel inwoners hebben nog weinig aandacht voor de historische waarden van hun boerderij en denken bij verbouwing alleen vanuit moderne woonwensen.

Over de gewenste rol en bijdragen van de Boerderijenstichting werd het volgende naar voren gebracht:

• De boerderijenstichting moet van/voor de bewoners functioneren en oppassen geen verlengstuk van de gemeente of een tweede welstandscommissie te worden. Vergroting van de aandacht voor historische boerderij en erf zou ook niet tot beperkingen van actieve boeren moeten leiden.
• Doorgaan met maken beschrijvingen van de historie van boerderijen en de verhalen van bewoners; Deze beschrijvingen zijn van waarde bij het maken van verbouwingsplannen en versterken ook de vergunningaanvraag bij de gemeente.
• Organiseren van avonden rond specifieke sleutelthema’s met experts en ervaringsuitwisseling tussen de bewoners en lokale bouwondernemers
• Bepleiten van speciale regelingen voor onderhoud/verduurzamen van historische boerderijen
• Projecten opzetten om financiering te mobiliseren uit bestaande fondsen (bijvoorbeeld het provinciale fonds Leefbaar Platteland)
• Doorgaan met actuele informatie over onderhoud, verbouwen, subsidies, wettelijke regelingen, e.d. via de website. Ook meer informatie / uitwisseling over historische erfinrichting en streekeigen bomen en planten.
• Betere regeling bepleiten voor dubbele bewoning of herbestemming van grote boerderijen
• Adressen van bedrijven met ervaring in verbouwen van historische boerderijen en van hoveniers voor erfinrichting, een literatuurlijst, en een lijst van rijks/gemeentelijke monumenten en van karakteristieke panden op de website zetten
• Praten met verzekeringsmaatschappijen over betere voorwaarden brandverzekering ook bij dubbele bewoning

De voorzitter gaf ter afsluiting aan dat de uitkomsten van deze avond door de stichting gebruikt zullen worden als basis voor het maken van een actieplan voor de komende twee jaar. In oktober zal een tweede bewonersavond georganiseerd worden over één van de genoemde sleutelthema’s.