Wettelijke regelingen

Welke ruimtelijke en andere regels zijn van belang als u grote of kleine veranderingen wilt aanbrengen aan uw pand of op uw erf?

Omgevingsvergunning

Of u een omgevingsvergunning nodig heeft voor een bepaalde ver- of aanbouw van/bij uw pand, of een andere verandering op uw erf (garage schuur bouwen, inrit maken, boom kappen, asbest verwijderen, reclamebord of zonnepanelen plaatsen e.d.), kunt u snel checken op www.omgevingsloket.nl (na 1 januari 2024 wordt dit: https://dmo.omgevingswet.overheid.nl ). Hier kunt u ook de aanvraag voor een omgevingsvergunning digitaal indienen.
Wanneer u een omgevingsvergunning nodig heeft voor de beoogde verandering, wordt uw aanvraag getoetst aan de voorwaarden in de Beheersverordening Buitengebied uit 2014 (zie noot 1) en de herziening daarvan uit 2021 (zie noot 2) en aan de bepalingen in de Welstandsnota (zie noot 3). Er is nieuw welstandsbeleid in voorbereiding (zie noot 4) waarbij per type woning en deelgebied regels voor ver- en aanbouw zijn opgesteld.
Betreft het een relatief eenvoudige verandering aan uw pand of op uw erf dan zal meestal een vergunning worden verleend als uw plan voldoet aan de randvoorwaarden in de Beheersverordening. Ingrijpender ruimtelijke veranderingen op uw erf vergen een nadere afweging van belangen, bijvoorbeeld uw belang en het belang van de omgeving. Daarvoor is een afwijking van de Beheersverordening nodig, waarover het College van B&W besluit. Voor echt grote ontwikkelingen kan een herziening van het bestemmingsplan voor die specifieke locatie nodig zijn.

Bestemmingsplan

De bestemmingsplanregels en de bijbehorende plankaart kunt u vinden op www.ruimtelijkeplannen.nl. U vult op deze site het adres in van de locatie waarover u meer wilt weten en vervolgens ziet u de locatie op de kaart. Rechts en links op uw scherm ziet u dan de bijbehorende documenten zoals de bestemmingsplan toelichting en de regels die voor die locatie gelden. Door de muis over de kaart te bewegen ziet u ook welke aanduidingen er gelden. In de regels leest u wat die aanduidingen inhouden. Naast de hoofdbestemming van het perceel of erf kunnen er ook dubbelbestemmingen (vaak archeologie) en speciale aanduidingen van toepassing zijn.

Voorbeeld van een boerderij aan de Leeuwte:

U kunt altijd de gemeente bellen voor nadere informatie. Het is belangrijk om van te voren te weten wat er wel en niet kan, u kunt daar dan rekening mee houden bij het uitwerken van uw plannen.
Voor monumenten en panden in een beschermd dorpsgebied gelden aanvullende eisen (o.a. ten aanzien van plaatsing van zonnepanelen). De gemeente Steenwijkerland heeft daarvoor een aantal richtlijnen gepubliceerd (zie noot 6).

Wanneer u iets wilt wat niet in de Beheersverordening (2014/2021) past, bijvoorbeeld wanneer u van een agrarisch bedrijfsgebouw een woning wil maken, of de schuur van een boerderij wil verbouwen tot woning zodat er twee woningen onder één dak ontstaan, of een voormalig bedrijfsgebouw wil afbreken om daar een nieuwe woning te bouwen (“rood voor rood”) òf wanneer u de bebouwing wilt uitbreiden buiten het bestaande bouwvlak, dan is er een herziening van het bestemmingsplan nodig waarvoor een aparte procedure moet worden doorlopen waarna de gemeenteraad een besluit neemt.

Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving
Op dat moment komt ook het provinciale beleid “Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving” om de hoek kijken. Als hulp bij de toepassing en uitvoering daarvan zijn het “Werkboek Kwaliteitsimpuls” en het “Handboek rood voor rood” opgesteld, die u kunt downloaden van de provinciale website (zie noot 5).

De Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving gaat uit van het principe dat het landschap in Overijssel, dat bestaat uit verschillende landschappen, buurtschappen, landbouw- en recreatiebedrijven, beken en grotere wateren, gebaat is bij dynamiek en ontwikkeling. Wèl moeten ontwikkelingen die effect hebben op de omgeving zodanig plaatsvinden dat zij de omgeving niet schaden maar juist versterken. Dat kan door ze op een goede manier in te passen en rekening te houden met het karakter en de kwetsbaarheid van de omgeving. De plek waar gebouwd wordt, is daarbij van belang maar ook de vorm, kleur- en materiaalgebruik van de bebouwing. Ook moet er aandacht worden besteed aan een goede (groene) inpassing die past bij het omringende landschap. Het is dus altijd maatwerk dat in overleg met de gemeente en de provincie vorm krijgt. Voor gebiedseigen functies zoals agrarische bedrijven worden minder strenge eisen gesteld dan voor gebiedsvreemde functies zoals niet-agrarische bedrijven en zonnevelden in het buitengebied.

Bij kleinere ruimtelijke ontwikkelingen kan meestal worden volstaan met een passend gebouw, een zorgvuldig gekozen plek en het versterken van het groen op het erf. Bij grotere ontwikkelingen die meer impact hebben kan ook een extra investering gevraagd worden in de directe omgeving van het erf, bijvoorbeeld het herstel van een houtwal, aanleg van een voetpad of het planten van bomen. Vanuit het idee dat de omgeving die ‘last’ heeft van het nieuwe element, ook een ‘lust’ verdient die de last enigszins compenseert.

Sommige gebiedsvreemde of te grootschalige ontwikkelingen kunnen echter niet. Er is een grens aan wat een landschap kan verdragen. De afweging tussen de belangen van de omgeving (mensen, agrarische bedrijven, landschap en natuur) en het belang van de aanvrager kan dus leiden tot een negatief besluit van college of raad. Te denken valt hierbij aan grootschalige recreatieve, niet agrarische bedrijfs- ontwikkelingen en plannen voor nieuwe energieopwekking. Voor dat laatste is overigens specifiek beleid in de maak. Het bovengenoemde werkboek geeft meer informatie en voorbeelden.

Bij de “Rood voor Rood-regeling” worden leegstaande ‘lelijke’ gebouwen op een boerenerf gesloopt in ruil voor een bouwkavel voor een woning. Hoofdzaak is dat het persoonlijke belang (het verkrijgen van de bouwkavel) en het maatschappelijke belang (betere ruimtelijke kwaliteit) in evenwicht zijn. Voor de initiatiefnemer is het belangrijk dat het plan financieel ‘uit’ kan. Voor de samenleving staat verbetering van de ruimtelijke kwaliteit voorop. Dat betekent dat er afhankelijk van de oppervlakte te slopen gebouwen extra maatregelen of voorzieningen nodig zijn om de kwaliteit van het erf en de omgeving te verhogen, door bijvoorbeeld een fraaie en passende vormgeving van de woning, vergroening van het erf, herstel van een houtwal of drinkpoel, aanleg van een wandel- of fietspad of een waterpartij, e.d. Het bovengenoemde handboek geeft meer informatie en voorbeelden.

Naast ruimtelijke regels kunnen ook regels vanuit milieu en Natura 2000 relevant zijn.