Veel voorkomende problemen bij historische boerderijen

Een probleem bij veel oudere boerderijen is dat vroeger eerst het skelet (de balkenconstructie) werd neergezet, vervolgens werd het dak gemaakt, pas dan bouwde men de muren eronder. Dan loop je tegen het probleem aan dat je de ruimte tussen de muren en het dak nooit goed dicht krijgt, daar blijft kou en tocht doorheen komen.
Andere problemen zijn o.a. dat de ruimtes in tot woning verbouwde boerderijen vaak groot zijn en er veel kubieke meters te verwarmen zijn. De buitenmuren zijn meestal geen spouwmuren. Door de tijd heen zijn er vaak veel aanpassingen in de boerderij gedaan als uiting van wijzigingen in het gebruik. Dat zorgt ervoor dat er veel verschillende muren, constructies e.d. zijn en dat maakt verduurzamen lastig.

Foto: Arco Lassche (schuur Leeuwte 51 voor verbouwing)

Toen de boerderijfunctie verviel, zijn vaak douches, keukens en woonvertrekken aangelegd in het voormalige stalgedeelte, vaak zonder goede isolerende maatregelen.
Om er te kunnen wonen moet er vaak extra daglicht in de boerderij gebracht worden, wat met veel aandacht moet gebeuren om het cultuurhistorische karakter niet aan te tasten. Soms zijn er bij eerdere verbouwingen grote doorzonramen aangebracht die het historische aanzicht van de boerderij hebben aangetast. Soms werden isolatiemaatregelen getroffen, maar zijn deze met de maatstaven van nu onvoldoende.
In oude boerderijen kom je dus vaak voor moeilijke keuzes te staan: wat weg te halen en waarop voortborduren?

Simpele besparingsmogelijkheden

Voordat je andere maatregelen overweegt, is het aan te bevelen om eerst naar de mogelijke “quick wins” te kijken, want bij de zwakste schakels is de grootste winst te behalen. Denk aan kierafdichting (rondom kozijnen, ramen, deuren en bij dak- en leidingdoorvoeren, kruipluik e.d.), warmte reflecterende folie achter de radiatoren plakken en isolatie van verwarmingsleidingen. Wanneer je een open trap naar boven hebt dan is het aanbrengen van isolerende plafondplaten op de overloop boven te overwegen.

Bron: hornbach.nl

Denk ook aan simpele energiebesparingsmaatregelen zoals: ga over op elektrisch koken, vervang TL-, halogeen- en gloeilampen door LED verlichting, plaats bewegingsmelders op gang en wc, gebruik van een energiemeter app, vervang oude energie slurpende apparaten (zoals bijv. een oude boiler, koelkast of diepvrieskist) door A+++ apparaten, breng een pompschakelaar voor de vloerverwarming aan, waardoor de pomp alleen zal draaien als er daadwerkelijk warmte wordt gevraagd, gebruik een klokthermostaat, zet de CV overdag een graadje lager, zet thermostaatkranen op alle cv-radiatoren, zet de radiatoren uit of heel laag in kamers die u niet of zelden gebruikt en in slaapkamers, ontlucht de cv-installatie goed wanneer het stookseizoen begint en laat deze waterzijdig goed inregelen, zet het tapwater van de cv en de boiler op 60 graden C., zet was- of afwasmachine aan gedurende daluren met een lager tarief.  Ook het weer terugplaatsen en gebruiken van de luiken of gordijnen, korter douchen en gebruik van een waterbesparende douchekop, laders uit het stopcontact halen na gebruik en de TV, computer en audioapparatuur uitzetten (bijv. met een stekkerschakelaar) in plaats van op de stand-by te laten staan, en gebruik van een inductiekookplaat in plaats van een gasfornuis, kunnen bijdragen om energie te besparen.

Isoleren

Voordat je start met isoleren is het belangrijk om eerst goed te kijken naar de technische staat van het dak, gevel, verdiepingsvloer, begane grondvloer en/of fundering. Bij steensmuren en gemetselde funderingen is in sommige gevallen optrekkend vocht ontstaan via de fundering naar de bovenliggende muren. Met als gevolg vochtige plekken op de binnenmuur met soms zelfs een wit waas van zoutafzetting. Het is belangrijk om dergelijke punten eerst aan te pakken voordat je de gevel van binnenuit aanpakt met isolatie. Dit geldt ook voor het dak waarbij je altijd eerst een goede inspectie op waterdichtheid maar ook op schimmels en ongedierte als houtworm, bruine spintkever of boktor dient te verrichten.
Isoleren is ook niet altijd de beste optie qua kosten en qua esthetiek. Weinig gebruikte kamers en zolders kunnen ook plaatse­lijk naar behoefte worden bijverwarmd (bijv. met infraroodpanelen) waardoor met minimale middelen gebruikscomfort ontstaat, terwijl de monumentale wanden of kap in het zicht blijven. Mede door de gigantische oppervlakten van de gevel en het dak is het zaak om goed te bekijken welke zones je wel en niet wilt verwarmen en alleen daar te isoleren waar het ook echt noodzakelijk is. Begin met de ruimten waar je het meeste verblijft te isoleren. Deze ruimte worden het meest verwarmd, dus door hier te beginnen minimaliseer je het grootste deel van het warmteverlies in de woning.

Beter glas in de ramen

Met het verbeteren van het glas in de ramen is vaak al een behoorlijke winst te behalen. Bij historische panden is de bestaande sponningdiepte van het kozijn vaak te smal om dubbel isolatie glas (thermopane, HR+, HR ++ of HR +++) toe te passen (vereist minimaal 10 mm sponningdiepte). Een optie is dan om aan de binnenzijde isolerende glasfolie aan te brengen, monumentenglas te gebruiken (heeft een coating, vanaf 3 mm sponningdiepte;) of gelaagd glas (2 platen met folie ertussen) of vacuüm glas (beide vanaf 6 mm) toe te passen. Ook voorzet (of achterzet-) ramen zijn soms een goede optie bijvoorbeeld om ook de kleine stalraampjes te isoleren. Bij een monument geldt dat de bestaande sponningen gehandhaafd moeten blijven en dus zijn dit soort oplossingen dan de aangewezen weg.

Bedenk bij de keuze van dubbelglas dat de grootste winst zit bij de overgang van enkel glas naar dubbelglas (HR+). De overgangen naar HR++ en HR +++ geven vervolgens een veel kleinere energiewinst per stap tegen hogere kosten.
Voor diverse typen stalramen zijn in aluminium uitgevoerde dubbelglas versies verkrijgbaar in de handel.  Glas in lood ramen kunnen door een specialist ín een dubbelraam gezet worden. 

Nieuw soort vacuümglas

BENGglas is sinds enkele jaren op de markt, het is een zeer goed isolerend vacuümglas. De isolatiewaarde U is 0,40 W/m²K, beter dan oudere soorten vacuümglas en triple glas.
In de praktijk zal deze waarde niet makkelijk te halen zijn door de verliezen via het kozijn of raam.
Een groot voordeel is de geringe dikte, namelijk 9 mm. Dit maakt BENGglas zeer geschikt voor renovatie projecten als daarmee de ramen/kozijnen niet hoeven te worden vervangen of aangepast.
Voor beweegbare ramen is er nog een voordeel, BENGglas heeft een relatief laag gewicht van 20 kg/m² (HR++ glas (25 kg/m²).

De kosten van dit glas zijn aanmerkelijk hoger dan andere isolerende beglazing. Het rendabel kunnen toepassen is daarom sterk afhankelijk van te behalen kostenvoordelen bij de plaatsing van het glas.
Zie voor meer informatie BENGglas.

Bron: glasgilde.nl

Keuze isolatiematerialen

Als je zolder, vloer of muren gaat isoleren is het belangrijk om de juiste folies (wel of niet) toe te passen! Zo worden damp-open (maar waterdichte) folies gebruikt aan de koude buitenzijde van de constructie zodat damp van binnen naar buiten kan, maar vocht van buiten niet naar binnen kan. Dampdichte of dampremmende folies worden toegepast om te voorkomen dat warme vochtige lucht uit de binnenruimten op koudere plekken kan komen waar het vocht zou kunnen condenseren en de constructie aantasten. Die worden dus aan de warme binnenzijde gebruikt. Maar als er diverse balken of leidingen zijn die door de dampdichte folie heen steken dan heb je kans dat juist op die plekken vochtproblemen ontstaan. Mocht je twijfelen wat het beste is in jouw situatie neem dan altijd eerst contact op met een adviseur om te checken of wat je in gedachten hebt juist is.

Ook de juiste keuze en dikte van het isolatiemateriaal is belangrijk. Niet elk isolatiemateriaal is geschikt voor elke isolatietoepassing. Zo veranderen steenwol, glaswol, vlaswol en houtwol bijvoorbeeld onder invloed van vocht in pap dus niet toepassen op plaatsen waar vocht bij kan komen. In uw spouwmuur wilt u een isolatiemateriaal dat goed op zijn plek blijft zitten en niet na verloop van tijd naar beneden zakt. Staat uw huis in een lawaaierige omgeving, dan is het fijn als uw dakisolatie ook een geluiddempend effect heeft, waardoor uw wooncomfort nog verder wordt verhoogd.

Bron: Wiechering-gendt.nl

De isolatiewaardes van de verschillende materialen bij een bepaalde dikte lopen erg uiteen. Als vuistregel: thermische isolatiefolie (bestaand uit diverse laagjes (ca 4 cm) heeft ongeveer een gelijke isolatiewaarde als 8 cm vaste PIR platen of 16 cm steenwoldeken. Platen hebben het nadeel dat ze moeilijker zo op maat te snijden zijn dat ze precies tussen de regels te passen zijn. Dekens en folie voegen zich makkelijker zonder naden dan vaste platen (PIR, PUR, EPS, XPS). Bedenk wel dat steenwol dekens als ze ooit nat worden veel van hun isolatiewaarde verliezen en kunnen uitzakken. Wees niet te zuinig bij de keuze van het isolatiemateriaal. Goed materiaal verdient zich in het algemeen snel terug.
Er zijn isolatiematerialen op de markt die minder milieubelastend zijn, zoals cellulosevlokken (gemaakt van gerecycled krantenpapier) die je in een spouwmuur of een holle ruimte in het dak kunt blazen, isolatiedekens van schapenwol en dekens of platen van houtvezels uit duurzame beheerde bossen. Maar ook andere “biobased” materialen zijn beschikbaar op basis van vlas, lisdodde, jute, hennep, kurk, en katoen van gerecyclede kleding. Deze materialen zijn wel vaak (maar niet altijd, dus kijk goed rond) duurder dan andere materialen met dezelfde isolatiewaarden. Een ander voordeel van biobased isolatiematerialen is dat ze vaak goed bij het monumentale karakter van de boerderij passen, die veelal immers voor een groot deel uit biobased materialen (hout, riet, e.d.) opgebouwd werd.

Let op: de eigenschappen zoals de isolerende en vochtwerende werking van het isolatiemateriaal zijn belangrijk, maar de kwaliteit waarmee het wordt aangebracht is minstens zo belangrijk, met name de afdichting van naden en kieren, het voorkomen van koudebruggen en het voorkomen van condens in de constructie. 

Isolatie pannendak

Het isoleren van het dak aan buitenzijde is in de meeste gevallen ideaal, maar deze methode (“bovendaks”) is vooral aan te bevelen wanneer het dak toch al (bijna) aan vernieuwing toe is en er kunnen problemen optreden daar dit het profiel van de boerderij kan aantasten en aansluitingen op goten, dakkapellen e.d. aangepast moeten worden. Toepassing van een dunne maar hoogwaardige meerlaagse folie als isolatiemateriaal kan soms dit soort problemen ondervangen. Het dak isoleren aan de binnenzijde kan tot gevolg hebben dat de balken/sporen uit het zicht verdwijnen en vele leidingen en contactdozen en dergelijke aan gepast moeten worden. Het aanbrengen van een dunner isolatiemateriaal tussen de sporen kan dan uitkomst bieden. Waar het isoleren van het dak problemen oproept en de zolder weinig gebruikt wordt, kan isoleren van de zoldervloer de beste oplossing zijn.

Als isolatie van het dak aan de buitenkant mogelijk is, bedenk dan eerst of je ook verdere veranderingen wilt aanbrengen in het dak (bijv. een oud dakraam vervangen, schoorsteen verwijderen of een nieuw raam aanbrengen). Ook zul je veelal een omgevingsvergunning moeten aanvragen. Voor een monument geldt dat de isolatiemaatregelen het historische aanzicht en karakteristieke waarden en constructie niet mag aantasten. Dus wordt deze werkwijze bij een monument alleen toegestaan als de isolatie zo dun mogelijk uitgevoerd kan  worden. Het isoleren aan de buitenzijde van een monument wordt ook vaak afgeraden in verband met het breken van bestaande dakpannen en mogelijke problemen bij aansluitingen op goten en dergelijke.

Na het verwijderen van de oude dakbedekking wordt op de sporen een laag folie aangebracht, en worden daarover isolatieplaten (harde PIR of EPS plaat, géén dekens) gelegd. De naden daartussen worden afgedicht met kit of tape. Tegenwoordig wordt vaak gewerkt met isolatiepanelen die uit meerdere lagen bestaan, waaronder een dampopen maar waterdichte folie aan de buitenzijde. Over de isolatiepanelen komen dan de regels en panlatten en de dakbedekking. Maar er zijn ook “sandwichpanelen” te koop waarin isolatieplaat en dakbedekking geïntegreerd zijn. Doordat de hele dakbedekking vernieuwd wordt, is isoleren aan de buitenkant een stuk duurder dan aan de binnenzijde isoleren. Daar tegenover staat dat bij bovendaks isoleren de afdichting beter is dan bij aan de binnenzijde isoleren (geen onderbrekingen door balken e.d.).

Bron: dobbit.be

Wanneer je de gevel of het dak van binnenuit gaat isoleren, zul je in de meeste gevallen de balken in het zicht willen houden. Vaak wordt dan glas- of steenwol deken (maar ook wel van jute, hout, hennep, vlas) gebruikt als isolatie materiaal dat gemakkelijk tussen de balken geklemd kan worden. Belangrijk hierbij is dat het materiaal van voldoende dikte is om de nagestreefde isolatiewaarde te realiseren, afhankelijk van het gebruikte materiaal.
De isolatie kan afgedekt worden met een dampremmende folie (als niet op het isolatiemateriaal al een “cacheerlaag zit -bijv. van aluminium- die vocht tegenhoudt), voordat het afgewerkt wordt met gipsplaten, schroten of ander afwerkmateriaal. Als je wat meer balk in het zicht wilt houden, kun je de dunnere PIR-platen (vanaf 4,5 cm), aerogel (vanaf 2,7 cm), vacuüm isolatieplaten (vanaf 1,4 cm) of een multilayer folie (vanaf 0,4 cm) gebruiken. De dunnere materialen met goede isolatiewaarde zijn wel een stuk duurder.

bron: ikwoonfijn.be

Isolatie rietendak

Gaat u het rietendak vervangen dan is isoleren aan de buitenkant een goede optie. Er worden de laatste jaren veelal isolatieplaten van 18 mm dikte over de sporen gelegd. Daarop wordt dan het rieten dek gemaakt waarbij de staaldraden met ijzerdraad en rvs-schroef in de isolatieplaat bevestigd worden (gesloten schroefdak). Het voordeel van het gesloten dak is dat de isolatie redelijk tot goed is. Een mogelijk nadeel (de deskundigen zijn het hier niet over eens) is dat het rietendek aan de binnenzijde niet goed kan ventileren waardoor er vocht in het riet kan trekken en er rotting kan optreden. Om dat te voorkomen kan tussen isolatieplaat en het riet een spouw gecreëerd worden door op de isolatieplaat panlatten te maken alvorens het riet te leggen. Ook zou aan de binnenzijde van de kap een dampremmende folie aangebracht kunnen worden om te voorkomen dat vocht door de constructie in het riet trekt.
Een andere oplossing is om over de sporen een meerlaagse folie aan te brengen en daarover de regels en panlatten en dan het riet op de panlatten te schroeven.

bron: rietdekkersbedrijfmolenaar.nl

Bij het isoleren aan de binnenzijde van een rieten dak met open constructie zal men veelal tegen de panlatten tengels aanbrengen, daarop wordt een dampremmende meerlaagse folie aangebracht, en daarop weer een tengel, waarop de binnen afwerking vastgemaakt wordt. De zo gerealiseerde combinatie van twee spouwen en de folie heeft een goede isolatiewaarde en zorgt ervoor dat er geen vocht van binnenuit in constructie en riet kan komen.

Bij een rietendak met schroefplaten zijn ook andere opties mogelijk, zoals de mogelijkheid om tussen de sporen te isoleren met een natuurlijk materiaal zoals bijvoorbeeld vlas of houtwol.

Isolatie zoldervloer

Een zoldervloer op een houten draagstructuur kun je isoleren door de ruimtes tussen de vloerbalken op te vullen met isolatiemateriaal. Halfharde of zachte isolatieplaten van minerale wol zijn hiervoor erg geschikt. Het beste is om een isolatiepakket te krijgen met een dikte van 15 tot 23 centimeter. Deze dikten hebben prijs versus besparing de beste verhouding. Net als bij dakisolatie moet altijd een dampdichte folie worden aangebracht aan de onderzijde van de draagconstructie (de warme kant) maar mocht dit lastig zijn te verwezenlijken, dan wordt de folie gelegd vóór het aanbrengen van de isolatieplaten. Er ook isolatieplaten te krijgen waarop al een dampscherm is aangebracht. Naast minerale wol kan de ruimte in de vloer ook worden opgevuld met minerale vlokken of pur schuim (maar dit is moeilijker te verwijderen later, mocht dat nodig zijn). Hoe je de vloer verder afwerkt, hangt ervan af of de vloer nog beloopbaar moet zijn of niet. Aangezien een zolder weinig belopen wordt, zijn goedkope houtpanelen zoals OSB of vezelplaten een goede keuze.

bron: wonen-en-zo.nl

Muurisolatie

Het isoleren van muren zonder spouw. De meeste boerderijen van voor 1920 hebben geen spouwmuur en het isoleren zal dan dus aan de binnenzijde moeten gebeuren veelal door het aanbrengen van tengels en daartussen en daarachter aanbrengen van het isolatiemateriaal, daarover een dampremmende folie en daarover gipsplaten of andere afwerklaag.  Naast dekens van glas-, steenwol, hennep, vlas of houtvezel, worden bij voorkeur ook harde platen van PIR, EPS, XPS, Resol, e.d. gebruikt omdat die wat minder ruimte vergen. Er zijn ook all-in isolatieplaten in de handel die al een dampwerende laag hebben en waarop een gipsplaat is vastgelijmd. Van tevoren ook goed bedenken hoe leidingen en contact dozen door de voorzetwand zullen komen en hoe de aansluiting bij kozijnen en deuren aangepast zal moeten worden.
Bij een steensmuur zonder vochtproblemen kan men ook blokken cellenbeton of hennep direct tegen de muur lijmen en daar direct de afwerking opzetten. Werkt snel maar de isolatiewaarde is wel iets lager. De houten I-liggers volblazen met thermoflock cellulose is
Mochten de muren van uw boerderij wel een spouw hebben, vul deze dan bij voorkeur met EPS parels of vlokken en niet met PUR schuim. Die parels kleven aan elkaar en vormen een plaat die niet kan uitzakken mocht er vocht in de spouw komen. PUR heeft droog een hogere isolatiewaarde en zorgt tevens voor een goede luchtdichting, maar isoleert minder goed als het nat wordt en kan dan ook uitzakken. Bovendien kan pur als dit niet goed mengt schadelijke gassen in de woning geven. Het hangt dus van de lokale situatie af wat de voorkeur; Laat u goed adviseren door een erkend bedrijf!

Bron: architectura.be

Vloerisolatie

Hoewel men geneigd is om de isolatie bij het dak te beginnen (alle warmte trekt immers naar boven) kan het soms goed zijn om eerst aan vloerisolatie te denken. Bijvoorbeeld: zolder wordt weinig gebruikt en de slaapkamers worden maar spaarzaam verwarmd omdat u graag koel en met het ram open slaapt. In de woonkamer wilt u het lekker warm hebben maar bij slecht geïsoleerde vloeren zal sprake zijn van optrekkende kou en bent u geneigd de verwarming hoger te zetten dan bij een goed geïsoleerde vloer het nodig zou zijn.        

Een vloer (hout of beton) met kruipruimte – met voldoende hoogte- kan geïsoleerd worden door aan de onderzijde van de vloer isolatie aan te brengen (bijv. thermokussens of -folie,  EPS of XPS isolatieplaten, glas-/steenwol dekens). Bij een houtenvloer moet het materiaal wel ademend (damp open) zijn om te voorkomen dat vocht in de houten constructie blijft hangen.

Ook kan men een dampdichte laag op de bodem van de kruipruimte aanbrengen (EPS isolatie chips of -parels), maar dan moet er wel voldoende ventilatie in de kruipruimte zijn. Isolatie van de bodem van de kruipruimte draagt minder bij aan de isolatie van de woning dan isolatie van de onderzijde van de vloer, maar kan een uitkomst zijn als de kruipruimte niet hoog genoeg (minder dan 35 cm hoog) is en als er sprake is van optrekkend vocht uit de bodem.
De keuze van de juiste optie hangt van veel factoren af, onder andere: toegankelijkheid en hoogte van de kruipruimte, veel last van vocht of niet, veel of weinig leidingen in de kruipruimte, aanwezigheid muizen, ventilatie, e.d.?

bron: isolatiespecialist.nl

In veel boerderijen ontbreekt een kruipruimte en zult u de vloer aan de bovenzijde moeten isoleren, maar dat is wel een fikse klus. De vloerbedekking de plinten en de deuren moeten eerst verwijderd worden. Kijk voor u begint ook even naar de verwarmingsbuizen (waar moeten die door de isolatie en nieuwe vloer komen? Moeten de radiatoren ook omhoog geplaatst?). Vervolgens brengt u over de vloer tot ongeveer tien centimeter tegen de wand, een dampdichte folie aan. waarvan de voegen goed afgedicht moeten worden. Dat geldt ook voor de randen van de folie nabij de wanden. Op de folie plaatst u een raamwerk van balkjes, die net zo hoog zijn als het isolatiemateriaal dik is (dekens van glas of steenwol) dat daartussen geplaatst wordt. In plaats van een raamwerk van balkjes en zacht isolatiemateriaal kunt op de folie ook drukvaste isolatieplaten leggen, bij voorkeur in twee lagen die elkaar overlappen, zodat de naden afgedekt zijn.  
Over de isolatie komt de dekvloer van vloerdelen of plaatmateriaal. Tot slot snijdt u het overtollige folie weg en plaatst u plinten en – ingekorte – deuren terug.
Een andere optie is om de bestaande vloer eruit te halen en te vervangen door vloerdelen die al aan de onderkant geïsoleerd zijn.

Bij monumenten is de vloer vaak beschermd en is bovenstaande oplossing niet mogelijk. In oude boerderijen is bovendien vaak een beton-op-zand vloer toegepast. In deze gevallen kun je de vloer van bovenaf isoleren met bijvoorbeeld vacuüm isolatieplaten (ook wel VIP panelen genoemd). Dit zijn platen met een micro-poreuze kern die in een dun, gasdicht omhulsel is ingesloten en uitermate geschikt is in situaties onvoldoende ruimte is om traditioneel te isoleren door dat het een minimale dikte (2,5 cm) combineert met een hoge isolatiewaarde (Rc van 3,5). Een beton-op-zand vloer kun je er eventueel uithalen en vervangen door een schuimbetonvloer maar dat is een duurdere oplossing dan VIP platen en je zult dan de bodem een stukje moeten uitdiepen als je onder de deuren wilt blijven. 

Het is een optie om de vloerisolatie te combineren met de aanleg van vloerverwarming: op de bestaande draagvloer komt dan een isolatie laag van PUR of EPS platen, daarop een dampremmende folie en daarop de dekvloer met de leidingen van de vloerverwarming en daarop de vloerafwerking (tegels, laminaat, tapijt, ..).

Of je vervangt de bestaande vloer door een schuimbeton vloer die over de vloerverwarming wordt gestort en daarop een cementdekvloer of een (duurdere) anhydriet deklaag (een gipslaag met hoge thermische geleiding) waarop de door u gewenste afwerking kan worden aangebracht (hout, PVC, laminaat, tapijt, e.d.).

Ventilatie

Bij het isoleren van uw pand is het belangrijk dat er ook goed gekeken wordt naar de ventilatie en de daarvoor nodige maatregelen. Dit om vochtophoping, condensatie en vervolgschade te voorkomen.  Voordat we gingen isoleren had het huis veel natuurlijke ventilatie door kieren onder deuren, rond ramen en in het dak. Door het isoleren raken we die ventilatie kwijt, maar dat moeten we dan wel compenseren door zelf regelmatig een raam open zetten (zeg een kwartier per dag, en zeker in keuken en douche; ‘s winters bij voorkeur op het warmst van de dag), het aanbrengen van ventilatieroosters (eventueel in de ramen als die toch vervangen worden) of door het installeren van een mechanisch ventilatiesysteem.
De afvoer van vocht is niet alleen van belang voor het binnenklimaat en het gebouw zelf maar ook van belang voor het energieverbruik. Het kost immers veel meer energie om vochtige lucht op te warmen dan droge lucht. Bovendien vervuilen we de binnenlucht van ons huis doordat we koken, douchen, zweten en ademen en ontstaan er vochtproblemen die weer kunnen leiden tot schimmelgroei. Het gebruik van open haard, houtkachel, schoonmaakmiddelen en luchtverfrissers kunnen -zonder ventilatie- leiden tot hoofdpijn, benauwdheid, dufheid, irritatie van keel, neus en ogen. Goed ventileren is dus noodzakelijk.

Mechanische en balans ventilatie

Waar de natuurlijke ventilatie onvoldoende is, u ziet bijvoorbeeld condens vocht op raam of kozijn of zwarte schimmelspikkels op de muur of u gebruikt een vocht- en CO2 sensor, zijn andere maatregelen noodzakelijk, zoals het aanbrengen van mechanische of balans ventilatie. Bij de mechanische ventilatie wordt alleen de afzuiging van de binnenlucht geregeld, bij de balansventilatie wordt zowel de aanvoer van frisse lucht als de afvoer van binnenlucht mechanisch is geregeld, waardoor er minder gevoel van “tocht” in huis is. Dat kan met een centrale box die middels buizen naar alle kamers vocht en CO2 op het gewenste peil houdt, of op decentrale wijze door alleen in de kamer(s) waar men ventilatie nodig acht een ventilatiebox met buis naar buiten te installeren. De ventilatieboxen vergen regelmatig onderhoud.