“De groene Erven”: verslag van het onderzoek naar de ontwikkeling van de boerenerven op het hoge land van Vollenhove.
De Boerderijenstichting presenteert met enige trots het rapport over het in 2025 uitgevoerde onderzoek naar de ontwikkeling van het boerenerf in het land van Vollenhove. De nadruk in dit onderzoek lag op de periode 1960-1965, maar er is ook beschreven welke ontwikkelingen voor en na deze periode op de 15 onderzochte erven plaatsvonden. Het volledige rapport en de erfbeschrijvingen zijn hieronder te downloaden.
In de periode begin zestiger jaren van de vorige eeuw waren de boerenerven nog vrij klein en met veel groene elementen: houtwallen langs de erfgrenzen met eiken en diverse prikkerige struiken, hoge knotlindes voor de schaduw voor het huis, een grote boomgaard die tevens als kalver- of varkensweide diende, een moestuin en bessenstruiken, een notenboom naast het stookhok tegen de vliegen, een rij iepen, essen of wilgen voor geriefhout, een meidoornhaag langs de weg en om de moestuin. De siertuin bleef veelal beperkt tot een randje langs het pad voor het huis.
Tijdens de ruilverkaveling in de tweede helft van de jaren zestig werden veel erven vergroot, waarvoor dan vaak een houtwal moest wijken, soms verderop vervangen door een singel, en de oprit werd verhard. In de zeventiger en tachtiger jaren kwamen er eerst meer schuren en vervolgens een grote ligboxenstal en meer verharding voor tractor en melkwagen.
Maar in die jaren en daarna zouden ook steeds meer boerenbedrijven stoppen. Daarmee veranderde dan ook de inrichting van het erf, want andere functies werden nu belangrijker. Er komen gazons en perken met bloemen en sierstruiken. De meidoornhaag wordt vaak vervangen door een beukenhaag, die nog maar zelden wordt geknipt waardoor het zicht op de boerderij verdwijnt. Er worden om allerlei redenen bomen en struiken gekapt (te veel schaduw, blad, werk) en waar deze vervangen worden is dit vaak door niet-streekeigen (sier-) bomen en -struiken. En er wordt meer ruimte op het erf ingericht voor de auto, zitjes, trampoline, e.d.
Het boerenerf vormde altijd een belangrijk onderdeel van het lokale landschap en gaf daaraan mede haar eigenheid. Tevens was het boerenerf een belangrijke voor de ecologische diversiteit aan planten, vogels, bijen, insecten, en zoogdieren.
Het is geheel begrijpelijk dat de nieuwe bewoners het erf afstemmen op hun hedendaagse behoeften, maar het is jammer als dit leidt tot verlies van de eigenheid van het landschap en de lokale ecologie.
Dit onderzoek laat zien wat de karakteristieke kenmerken van het boerenerf in onze regio waren voordat de schaalvergroting en mechanisering die erven “versteende”.
Tegelijkertijd geeft het tips hoe het erf met historisch besef te vergroenen ter versterking van de lokale eigenheid en ecologie. Praktisch behulpzaam daarbij zijn de plantinstructie en lijsten met streekeigen bomen en struiken, zie downloads.
