Barsbeek 31-31a, Sint Jansklooster, Erve Middeldorp / Buitensteeg

Fig. 1. Situatie 2024 (Foto Henk de Zeeuw)

In 1832 woont Willem Bovendeur (1783-1836, landbouwer) in dit “huis en erf” samen met zijn vrouw Geertje Spans (1789-1826). De kadasterkaart uit die tijd (zie fig. 2) laat zien dat er aan weerszijden van de boerderij een grote boomgaard ligt en vóór het huis een bosje (de boerderij staat met het achtereind naar de weg).

Fig.2 Barsbeek 31 op Kadasterkaart 1832 (rechtsonder nog net de vroegere “buitensteeg” te zien)

Na het overlijden van z’n vader wordt Gosen Bovendeur (1814-1882) de nieuwe eigenaar. Hij trouwt met Jentje Boes (1817-1901).
In 1875 gaat de boerderij voor de helft over naar zoon Willem Bovendeur (1840-1918) en broer Jan en zus Annigje kregen de andere helft. Als Willem in 1918 overlijdt, zijn Jan en Annigje al dood en gaat de boerderij over naar Cornelis Boes (1865-1923), de zoon van Roelof, de broer van Jentje Boes.

Waarschijnlijk was de boerderij in die tijd zo opgedeeld als aangegeven op fig. 3. Het voorhuis bestond uit drie kamers, in de keuken één bedstee en kast en in de grote kamer vier bedsteden. De derde kamer fungeerde als bergruimte maar werd ook een tijd als nachthok voor de kippen gebruikt. De koestal lag langs de linkerzijde, zoals ook te zien is aan de mestdeurtjes en stalraampjes op fig. 4.

Fig.14. De boerderij met twee wooneenheden
Fig. 4. De linkerzijde van de boerderij met de mestdeurtjes en stalraampjes

In 1924 komt de boerderij op naam van Vrouwkje ten Napel (1868-1950), de weduwe van Cornelis Boes, en haar kinderen Roelof-Jan, Aaltjen en Jacob Boes. Roelof-Jan (1904-1987) blijft met z’n moeder op Barsbeek 31 boeren en zal zijn leven lang hier wonen samen met zijn eveneens ongetrouwde zuster Aaltjen.
In 1935 raken ze een stukje grond kwijt aan de Provincie voor de verbreding van de weg.
Na het overlijden van moeder Vrouwkje in 1950 wordt Roelof-Jan Boes eigenaar van de boerderij.
In 1958 wordt het kippenhok vergroot.

Fig. 5 Het nieuwe kippenhok

In 1959 worden de kap en gevel van het voorhuis vernieuwd waarbij er ramen zonder roedeverdeling ingezet worden en ook zolderraampjes worden ingevoegd (zie fig. 6), wellicht om de zolder als slaapruimte te kunnen gaan gebruiken.

Fig. 6. Het plan voor de nieuwe voorgevel

Een foto uit die tijd (zie fig. 7) laat zien dat er drie linden voor het huis staan,  met in het tuintje daarvoor een sering, hortensia en dahlias, links van de oprit twee hooimijten met daarnaast het kippenhok met ren. Daarnaast de boomgaard met veel groningerkroon bomen, een pruimenboom, een goudreinet, een zoete appeltjes boom en een Dirkjespereboom. Daarnaast rechts een houtwal. Links naast de boerderij is de mestvaalt zichtbaar.   

Fig. 7. Boerderij en erf ca 1955 (bron: mevr. Spans-Boes)

In 1969 worden naast de boerderij een veestal (voor zo’n 20 koeien) gezet en daarnaast wordt een hooiberg gebouwd, beide in opdracht van Roelof-Jan Boes maar “ten bate van J. Spans (Barsbeek 17)” staat op de bouwtekening. Dus Jan Spans was de beoogde opvolger.

Fig. 8. Locatie van de nieuwe veestal

In 1969 wordt ook het voorhuis opnieuw ingedeeld, waarbij een stuk van de deel bij de woning wordt getrokken waar een tweede keuken wordt gemaakt en een trap naar de zolder (zie fig. 9) om het huis geschikt te maken voor dubbele bewoning.  De pas getrouwde Jan Spans (1940-) en Vrouwkje Boes (1945- , een dochter van Jacob de broer van Roelof-Jan) trekken nu bij Roelof-Jan en Aaltjen in.

Fig. 9. Vergroting van het woongedeelte in 1969

Jan Spans begint met 1,5 hectare eigen grond. Steeds probeert hij meer grond in eigendom te verwerven bij voorkeur grond vrij van beperkingen vanwege natuurwaarden. Geleidelijk groeit het bedrijf tot 50 hectare in eigendom. Een heel andere strategie dan zijn broer Harm-Jan Spans (Barsbeek 17) die geleidelijk aan juist steeds meer grond van Natuurmonumenten ging pachten. Twee geheel verschillende strategieen in vergelijkbare omstandigheden!
In 1980 wordt de veestal met twintig meter verlengd (zie fig. 10), waarvoor de hooiberg weer moet verdwijnen. Nu kunnen ze veertig melkkoeien gaan houden. Terugkijkend, zegt Jan Spans,  was dit een mooie tijd met de koeien ’s winters dik in het stro op stal en meerdere koeien die naar de 100.000 liter gingen.

Fig. 10. Verlenging van de stal

Na het overlijden van Roelof-Jan in 1987 wordt de boerderij eigendom van Jan Spans.
Hij laat in 1988 een ligboxenstal voor zo’n zestig koeien zetten (ome Roelof-Jan had het niet zo op die “strontstallen”). In de vrijkomende ruimte in de oude stal kan hij nu ook wat extra pinken opfokken die dan drachtig voor de export verkocht worden.

Fig.11 De ligboxenstal van 1988

In 1990 wordt er in de oude boerderij een nieuwe badkamer gemaakt. Ook worden de rechter zij- en achtermuur van de schuur vernieuwd (zie fig.12).  
In 1993 wordt de woonkamer vergroot door de oorspronkelijke keuken daarbij te trekken. Dan wordt ook de linkerzijmuur van de schuur vernieuwd waarbij de stalraampjes en mestdeurtjes worden vervangen door drie grotere ramen en de linkerzijmuur van het voorhuis wat naar binnen gezet wordt (op de keldermuur) waarin  een groot raam wordt geplaatst (zie fig. 12).

Fig. 12. Het voorhuis na 1993

In 2002 komt zoon Jaap Spans, wonend in een huis naast de boerderij, in de maatschap en wordt de ligboxenstal vergroot tot zo’n 150 koeien.

Fig. 13. De uitbreiding van de ligboxenstal

In 2011 wordt de oude boerderij verbouwd tot twee wooneenheden (zie fig. 14), waarbij o.a. het vierkante werk wordt vervangen door ijzeren balken en de achtermuur wordt vernieuwd en wat hoger opgetrokken (na veel discussies met de gemeente). Ook het dak van de schuur wordt vernieuwd en op het hele dak komen pannen in plaats van riet. In het achterste gedeelte komen nu zoon Frank Spans en zijn vrouw Jessica te wonen. In 2021 wordt de berging van het voorhuis nog verbouwd tot slaapkamer.

Fig.14. De boerderij met twee wooneenheden